Myśleli, że chodzi o anarchię. Prawda o legendarnym hicie Kultu zaskakuje

Kiedy w głośnikach wybrzmiewa potężny, smutny akord organów Hammonda, a Kazik Staszewski zaczyna śpiewać o domu podzielonym murem, niemal każdy polski fan rocka ma ciarki na plecach. Ta piosenka towarzyszy nam od ponad trzech dekad, ale mało kto zna niesamowitą historię kryjącą się za jej tajemniczym tytułem.

Skąd wzięła się legendarna Arahja?

Większość fanów przez lata była przekonana, że słowo Arahja ma coś wspólnego z anarchią. Prawda okazuje się jednak o wiele bardziej zaskakująca i wiąże się bezpośrednio z brytyjską legendą hard rocka, zespołem Uriah Heep. Muzycy Kultu od początku czuli, że ich nowe dzieło klimatem nawiązuje do dokonań tej grupy z lat siedemdziesiątych. Kazik Staszewski zaczął więc przekręcać nazwę brytyjskiego zespołu na różne sposoby. Z Uriah Heep powstała najpierw Juraja, potem Araja, aż wreszcie narodziła się ta jedyna i niepowtarzalna Arahja. W ten nieoczywisty sposób nazwa zagranicznej legendy stała się tytułem jednego z najważniejszych utworów w historii polskiej muzyki.

Jak powstało brzmienie, które poruszyło Polskę?

Utwór narodził się jesienią 1987 roku w prywatnym mieszkaniu. Janusz Grudziński zaczął komponować melodię od prostej linii basu, a potem dołożył do niej klawisze oraz solówki. Kiedy zespół wszedł do poznańskiego studia nagraniowego na początku kolejnego roku, muzycy szukali idealnego wstępu. Początkowo piosenka miała zaczynać się od odgłosu śniegu skrzypiącego pod butami. Ten pomysł jednak nie wypalił, ponieważ realizatorzy nie byli w stanie dobrze zarejestrować tego dźwięku. Ostatecznie zastąpiono go ponurym biciem dzwonów, które idealnie wprowadziło słuchaczy w mroczny klimat utworu. To właśnie tam Grudziński po raz pierwszy w życiu zagrał na legendarnych organach Hammonda. Ten instrument nadał kompozycji głęboki, niemal sakralny ton, który do dzisiaj wywołuje u nas gęsią skórkę.

Co naprawdę kryje się w tekście Kazika?

Choć dzisiaj wielu z nas odczytuje tę piosenkę jako uniwersalny hymn o podziałach społecznych, u jej podstaw leży bardzo konkretny obraz. Kazik napisał te słynne słowa pod wpływem wizyty w Berlinie i kontroli granicznych ze strony służb NRD. Artysta wyobraził sobie ludzkie ciało brutalnie przecięte nożem na dwie równe części. Ta drastyczna wizja idealnie oddawała dramat miasta podzielonego murem na strefę wschodnią i zachodnią. Słowa o domu podzielonym murem powstały po wizycie w berlińskim muzeum. Kazik zobaczył tam zdjęcia autentycznych mieszkań, przez których środek nagle przeprowadzono betonową granicę. Kontrast między jasną i ciemną stroną również był dosłowny. Berlin Zachodni lśnił nowoczesnymi neonami, podczas gdy wschodnia część miasta po zmroku tonęła w całkowitej ciemności.

Dlaczego ten utwór wciąż nas tak mocno porusza?

Arahja od chwili premiery nie schodzi z koncertowych setlist Kultu. Zawsze budzi gigantyczne emocje, a fani na koncertach śpiewają każde słowo razem z zespołem. Z czasem piosenka zyskała zupełnie nowe życie dzięki interpretacjom innych wielkich artystów. Swoje niezwykle poruszające wersje stworzyli między innymi zespół Hey, Kasia Nosowska czy Michał Szpak. To najlepszy dowód na to, że genialna kompozycja potrafi przetrwać każdą próbę czasu. Choć mur berliński dawno runął, nasza krajowa Arahja wciąż przypomina nam o tym, jak bolesne potrafią być wszelkie podziały.